جوان آنلاین: به رغم لغو تحریمها، واشینگتن نتوانسته جلوی رادیکالیزهشدن دولت سوریه را بگیرد. حمله تروریستی که ماه گذشته منجر به کشتهشدن دو نظامی امریکایی و یک مترجم غیرنظامی در سوریه شد، نقص فاحش سیاست ایالات متحده در قبال سوریه را آشکار کرد. این همان روندی است که از زمان فروپاشی حکومت بشاراسد در یکسال پیش تشدید شده است. عامل این حمله یکی از اعضای نیروی امنیت عمومی سوریه بود که به گفته مقامات سوری، دیدگاههای افراطی داشت. قرار بود او در ۱۰ دسامبر، یعنی سه روز قبل از حمله برکنار شود، اما به دلیل تعطیلات آخر هفته، همچنان در سمت خود باقی ماند. دونالد ترامپ رئیسجمهور امریکا نیز احمدالشرع رئیسجمهور سوریه را از مسئولیت مبرا دانست و ادعا کرد که مهاجم عضو داعش بوده و تأکید کرد که این حمله در منطقهای خارج از کنترل دولت سوریه رخ داده است، اما واقعیت اینچنین نیست. این وضعیت، نتیجه قابل پیشبینی شرطبندی امریکا روی دولت شکننده احمدالشرع بود. لغو تحریمهای سوریه بدون هیچگونه پیششرط و مشروعیتدادن به رژیم جدید آن هم در شرایطی که وضعیت داخلی سوریه همچنان وخیم است، بیش از حد شتابزده و این قماری بود که با هدف نزدیککردن دمشق به منافع ایالات متحده صورت گرفت، اما چنین روندی رو به شکست است، به خصوص که دولت سوریه حتی ابتداییترین گامها را برای اصلاح نهادهای خود یا ایجاد ثبات در کشور برنداشته است.
ارتشی پر از تروریست
تصمیم سوریه برای پیوستن به ائتلاف ۹۰ عضوی ضدداعش در ماه نوامبر در ظاهر نقطه عطفی قابل توجه برای یک رهبر سابق القاعده مانند الشرع محسوب میشد و فرصتی داد تا با معرفی دولت خود به عنوان یک شریک ضد تروریسم خود را بیشتر با واشینگتن همسو کند، اما چگونه شرع میتواند خود را به عنوان یک شریک ضدتروریسم معتبر معرفی کند، در حالی که ارتش او پر از جهادیها، متشکل از جنگجویان سابق داعش، تروریستهای خارجی، شبهنظامیان و افرادی است که در نقض جدی حقوق بشر دست دارند؟ مقامات سوری اینطور استدلال میکنند که شرایط حساس موجود بررسی صلاحیتها را تحتالشعاع قرار داده است و اینکه فضای امنیتی شدید باعث شده تا گسترش سریع صفوف نظامی، به جای بررسی دقیق سوابق افراد استخدام شده در دستور کار قرار بگیرد. به این ترتیب، جای تعجب نیست که کمتر از یک ماه پس از آغاز گشتهای مشترک با نیروهای امریکایی یکی از اعضای این دستگاه امنیتی، حملهای انجام داد که به کشتهشدن اتباع امریکایی منجر شد.
زیر سایه آموزههای ایدئولوژیک الشرع
پس از هر نوع قتل عامی، مقامات سوری متعهد به پاسخگویی شدند و قول دادند که مسئولان را تحت پیگرد قانونی قرار دهند و دستگاه امنیتی را برای پاکسازی عناصر سرکش اصلاح کنند. با این حال، پیشرفت چندانی صورت نگرفته است تا به امروز، تنها یک جلسه دادگاه مربوط به قتل عام علویان در ماه مارس برگزار شده است. آن جلسه در ماه نوامبر برگزار شد و تنها هفت پرسنل امنیتی در آن شرکت داشتند با وجود اینکه گزارشها حاکی از شناسایی تقریباً ۳۰۰ نفر از اعضای نیروهای امنیتی به عنوان شرکتکننده در این قتل عام است.
فقدان پاسخگویی ترس را در جوامع متنوع سوریه در مورد مسیر کشور تحت رهبری جدیدش عمیقتر کرده است. این امر در نیروهای کرد دموکراتیک سوریه موسوم به قسد در برابر ادغام با دولت مشهود است؛ رهبران قسد نگرانند که خلع سلاح آنها را در معرض همان سرنوشتی قرار دهد که جوامع علوی و دروزی متحمل شدند. اقلیتهای مذهبی نیز نگرانیهای مشابهی دارند، به ویژه اینکه اعضای نیروهای امنیتی سوریه ملزم به گذراندن آموزشهای ایدئولوژیک محافظهکارانه الشرع هستند. در عین حال، سؤالاتی در مورد اینکه آیا از اقلیتهای مذهبی و قومی در ارتش جدید استقبال خواهد شد یا خیر همچنان مطرح است. به گزارش نیویورک تایمز، یک مقام دفاعی سوریه اذعان کرد که دولت هنوز تصمیم نگرفته است آیا به اقلیتهای مذهبی اجازه ثبتنام میدهد، یا چنین برنامهای ندارد.
سردادن شعارهایی در حمایت از غزه
در جریان برنامههای اولین سالگرد سقوط حکومت اسد، ویدئوهایی از دمشق منتشر شد که در آنها شماری از سربازان سوری در خیابانها رژه میرفتند و شعار میدادند: «غزه ما تا پای مرگ با تو هستیم» و این شعارها در کنار شعارهای دیگری که حماس نیز آنها را به کار میبرد، نگرانیهای جدیدی را در اسرائیل برانگیخته است. در چنین شرایطی، واشینگتن تمایل دارد که تعامل با رهبری جدید سوریه را فرصتی راهبردی برای کشاندن دمشق به مدار امریکا پس از دههها همسویی با روسیه و ایران بداند، اما اختیار تام به رهبری سوریه، واشینگتن را از این مسیر دور خواهد کرد.
نشنال اینترست | ۵ ژانویه ۲۰۲۶
